Hvorfor fortsatte krisen? Om krisens politiske økonomi

I forbindelse med Paul Krugmans besøg i Danmark forleden dag, blev han interviewet af en række medier, bl.a. Børsen TV: Kina er den største bekymring, Information: Danmark skulle aldrig have knyttet sig til euroen, og DR2 Deadline, hvor han blev interviewet af Martin Krasnik.

Skærmprint af interview i DR2 Deadline 12. jan. 2014.

Her en udskrift af DR's tekstning af interviewet i Deadline 12. januar 2014, sidste spørgsmål og et bonusspørgsmål, hvor de to diskuterer krisens politiske økonomi, selv om Krugman forinden har erkendt, at han ikke er ekspert i politik, og påstået, at i de få tilfælde i de seneste år, hvor han har taget fejl, har det været en fejlvurdering af politiske forhold. Det er alligevel meget interessant, og gengives da denne blogger overvejende er enig i betragtningerne, og har skrevet om meget af det samme tidligere, bl.a. vedr. Storbritannien her og om Murphy's lov om økonomisk politik.

Martin Krasnik:

Hvad er det, der er sket for så mange europæere i de seneste år? Vi taler om indflydelserige personer: den tyske regering, den britiske regering og traditionelle socialdemokrater, som ikke køber Deres argument. Hvad er der sket for os?

Økonomisk ønsketænkning?

Den danske regering er begyndt at prale på forhånd af det økonomiske opsving, som alle tror er på vej, fordi tallene viser optimisme, men som ikke er kommet endnu, når man ser på tal for den faktiske økonomiske udvikling.

Men nu siger Paul Krugman så på TV2 News, at udviklingen i Danmark minder meget om den spanske økonomi. Årsagen er den enorme boligboble, som blev opbygget inden krisen. Forskellen derimod er, at vi oplever krisen ikke lige hårdt her pga. et stærkt socialt sikkerhedsnet. (Undskyld, hvis jeg fornærmer nogen, som er hårdere ramt af krisen end jeg er.)

Trupulleikin er í Føroyum

Í kvøld visti Dagur og vika at siga (linkið er til alla sendingin), at

Føroyar eru tað landið í Europa, sum upp á seg fær størsta ískoyti til búskapin frá lønum vunnar uttanlands

Talan er um 850 mió kr árliga í síðstu uppgerð, ið svarar til 6.5 pct av BTÚ. Soleiðis sett fram í DV, ljóðar tað positivt við øllum hesum inntøkunum úr útlandinum.

Men tað hevði verið rættari at sett tað fram øvugt: at tá man dregur lønarinntøkur vunnar uttanlands frá, er 93.5 pct eftir av BTÚ í Føroyum, og hetta er tað lægsta í Europa.

Soleiðis! Hatta sigur eitt sindur betur, hvussu ringt skilið er í føroyska búskapinum.

Lógin hjá Murphy -- um Skálafjarðartunnilin

Allir økonomar eru samdir við Johnny í Grótinum!

Tað finst mær vitandi ikki ein einasti nationaløkonomur, sum tekur undir við at gera Skálafjarðartunnilin í privatum felag -- bara út frá teimum upplýsingum sum eru almennir. Og so kemur alt tað loyniliga aftrat. Og tá tað er Copenhagen Infrastructure Partners, ið vil dylja, er lítið at ivast í, at sakin blívur bara enn meira greið, um alt kom fram.

(Undantøk kunnu vera teir økonomar, sum fáa pengar fyri at hava eina ávísa meining ... limirnir í Búskaparráðnum eru ikki undantak, tey tora bara ikki at siga sína meining.)

Nú skulu økonomar ikki bestemma, men tað burdi talt eitt sindur (og helst meira enn tað) at fakliga er eingin ivi yvirhøvur.

Søgan endurtekur seg, tá man ikki lærir av henni

Sum miðlarnir skrivað, so tykist danska búskaparráðið at vera vaknað!

Í 1930-unum, tá búskapurin var í djúpari og drúgvari kreppu, vóru eisini nógv -- mest politikarar, men teir finna altíð onkran økonom sum kann brúkast -- sum tosaðu um, at kreppan er neyðug og gagnlig (ja tavaden, tað siga tey eisini í dag), og ongar "kunstigar" loysnir skulu til. Nei, tað skal ganga sína natúrligu gongd, siga tey.

Spennandi kjak, men skeivur spurningur

Spennandi kjak í útvarpinum í annaðkvøld: Er kósin tann rætta?

Trupulleikin er bara, at tey seta framvegis skeivar spurningar í útvarpinum, tí tey góðtaka premissurnar hjá samgonguni:

Í annaðkvøld spyr Kringvarpið hvussu málið um at hallið skal verða burtur í 2016 skal uppfyllast.

Lærer vi ikke af historien?

I 1933 skriver John M. Keynes i åbent brev til præsident Franklin D. Roosevelt ("With great respect, your obedient servant") om den dobbelte udfordring i på kort sigt at vende økonomien fra nedtur til vækst og beskæftigelse, og at gennemføre tiltrængte socialpolitiske og erhvervspolitiske reformer:

You are engaged on a double task, Recovery and Reform;--recovery from the slump and the passage of those business and social reforms which are long overdue. For the first, speed and quick results are essential. The second may be urgent too; but haste will be injurious, and wisdom of long-range purpose is more necessary than immediate achievement. It will be through  raising high the prestige of your administration by success in short-range Recovery, that you will have the driving force to accomplish long-range Reform. On the other hand, even wise and necessary Reform may, in some respects, impede and complicate Recovery. For it will upset the confidence of the business world and weaken their existing motives to action, before you have had time to put other motives in their place. It may over-task your bureaucratic machine, which the traditional individualism of the United States and the old "spoils system" have left none too strong. And it will confuse the thought and aim of yourself and your administration by giving you too much to think about all at once.

Byrdestop, kovendinger og jobskabelse

Byrdestop? Mest tåbelige ord i den økonomiske debat i lang tid. Og skaber ingen jobs.

Det er ikke i det gamle erhvervsliv (som klager over byrder), at der skabes job. Det gamle erhvervsliv er i hård konkurrence, og derfor bliver der ikke skabt mange jobs her.

Det er i nye virksomheder i nye brancher, at der skabes jobs. Især indtil disse virksomhederne får konkurrence.

Støðan á arbeiðsmarknaðinum framvegis vánalig

Arbeiðsloysi minkar! Hagstovan hevur í dag kunngjørt, at arbeiðsloysi er tað minsta í trý ár.

Hetta er at fegnast um. Men áðrenn vit jubla, eiga vit nokk at hyggja nærri eftir støðuni á arbeiðsmarknaðinum. Vit vita, tað sigur Hagstovan eisini, at fólkatalið minkar. Aðrar orsøkir kunnu eisini gera, at arbeiðsloysisprocentið er eitt sindur misvísandi fyri gongdina á arbeiðsmarknaðinum.

Gylfason um íslendska miraklið

Thorvaldur Gylfason, sum føroyingar kanska kenna frá ráðstevnuni Fólksins ogn ella í Norðurlandahúsinum í mars í ár, hevur skrivað grein um leiðina hjá Íslandi úr kreppuni (pdf). Greinin, ið er útgivin av Legatum Institute, er á enskum, men skjótt lisin. Greinin viðger makrobúskaparpolitikkin hjá Íslandi, síðani kreppan rakti, hvat man gjørdi við bankarnar, hjálp man fekk uttaneftir (bæði lán og ráðgeving), brotsverk sum fóru fram í vinnulívi og fyrisiting, rættarliga eftirspælið. Greinin endar optimistiskt við:

Financial crises never wipe countries out—firms, yes, people, sometimes, but not nations. For nations always come back, even after they default. (Which, by the way, Iceland did not do: While the government refused to cover the debts run up by the private banks, it continued to service Iceland’s sovereign debt.)

Búskaparligi veruleikin er politisk fantasi

Í gjár kom skriv frá løgmanni, at tað gongur framá við búskapium, og byrjar hann soleiðis:

Fíggjarkreppan broytti við eitt okkara búskaparligan veruleika.

Í 2009 var hallið á fíggjarlógini upp móti 700 mió. kr., men í uppskotinum til fíggjarlóg fyri 2013 er hallið komið niður á góðar 240 mió. kr.

Lærer vi det aldrg?

John Maynard Keynes, May 23, 1939:

It is not an exaggeration to say that the end of abnormal unemployment is in sight. And it isn't only the unemployed who will feel the difference. A great number besides will be taking home better money each week.
The Grand Experiment has begun. If it works -- if expenditure on armament really does cure unemployment -- I predict we shall never go back all the way to the old state of affairs. Good may come out of evil. We may learn a trick or two which shall be useful when the day of peace comes.
If we can cure unemployment for the wasted purpose of armaments, we can cure it for the productive purposes of peace.

Paul Krugman in "The Return of Depression Economics" (2012):

...faced with an economic crisis, countries were urged to raise interest rates, slash spending and increase taxes.
Why, sixty years after Keynes, would anybody think that that was a good idea to break so profoundly with the Keynesian compact?
The answer lay in the preceived need to win market confidence at all cost.

Tað er helt uforståeligt, at vi skal gentage de samme fejl igen.

Is it the stupid economy?

Týskvøldið hevði eg eina framløgu um amerikanska valgið í Føroyahúsinum sum partur av upphitingini til valnáttina. Uppleggið frá fyriskiparunum hjá MFS ljóðaði:

• ”Hvussu er politiska skipanin í USA sett saman og hvussu virkar hon?” v/ Stefan í Skorini, stjórnmálafrøðingi
• "Hvørji eru høvuðsevnini eru til forsetavalið í ár? Hvat hevur eyðkent amerikanskan politikk seinastu fýra árini?” v/ Heina Kristiansen, bachelor í International Business and Politics
• ”Hvønn týdning hevur búskaparkreppan fyri valið og hvussu hevur hon ávirkað valdystin?” v/ Flóvin Eidesgaard, búskaparfrøðingi

Manifest fyri búskaparfrøðiligum skili

Richard Layard, búskaparprofessari og programstjóri á LSE, og Paul Krugman, búskaparprofessari á Princeton og kendur bloggari, og hava orðað A Manifesto for Economic Sense, eitt manifest fyri búskaparfrøðiligum skili.

Orsøkin til hetta manifest er at teir síggja at stjórnir endurtaka mistøkini frá 1930-unum, tá heimsbúskapurin eisini var raktur av djúpari kreppu. Teir halda gongdina vísa, at man ikki brúkar tað sum búskaparfrøðin lærdi frá 1930-unum og síðani.

Teir skriva um kreppuna:

• The causes.
• The nature of the crisis.
• The appropriate response.
• The big mistake.

Teir afturvísa eisini tvey afturvendandi argument:

• The confidence argument.
• The structural argument.

Paul Krugman skrivar á sínum bloggi um hetta manifest:

As regular readers know, I’ve been arguing for a long time that policy makers have misunderstood the nature of our economic crisis, mistaking symptoms for causes, and responding in ways that make the situation worse. Richard Layard and I now have a manifesto laying out the essence of this case, and are asking other economists to sign on.

Tá man fær eina slíka beinleiðis áheitan - og er samdur í innihaldinum - má man fylgja áheitanini. Tað havi eg gjørt.

Robert Reich: Tríggjar orsøkir, at tey ríku skulu rinda hægri skatt

Robert Reich, professari í Public Policy á Berkeley University, ið var arbeiðsministari hjá Clinton (fyrra skeiðið 1993-1997), leggur fram tríggjar orsøkir til at hækka skattin á tey ríku:

Hygg eftir teimum her omanfyri.

Samfelagsbúskapur er ikki privatbúskapur

-- og almenna fíggjarlógin er ikki eitt vanligt húsarhaldsbudgett.

Robert Shiller skrivar í grein í The New York Times:

one of the most dangerous analogies in political economy: “families have to tighten their belts in tough times, so the government should too.”

Jared Bernstein leggur aftrat á sínum bloggi:

“Dangerous” not just because it’s so very wrong—the opposite is true—but because it sounds so right.

Sum eg havi verið inni á so ofta, skal man vera sera ansin at brúka metaforar í kjaki, tí fólk sum ikki skilja upprunaliga problemstillingin, skilja sjáldan heldur, at metaforurin gevur góða meining.

Fakfeløg tryggja javnvág sum skapar búskaparvøkstur

Paul Krugman, nobelprís-vinnandi búskaparprofessari í kjaki á "Viewpoint" á Current TV um hvussu búskaparkreppan kann fáast at enda, sum hann nýliga hevur givið eina heila bók út um:

A lot of it is, I think, that we need to recreate an environment in which union organizing is possible. Unions are not perfect, but now that we don't have them we realize how much we lack them. We need a counterweight to the power of big money in this country. I think we need to bring Labour back.

(Hygg eftir hesum parti av samrøðuni.)

Lat hetta vera eina lítla áminning og eina stóra ávaring til politiska valdið ímóti teirra herferð ímóti fakfeløgunum. Heldur skuldi politiska valdið roynt at styrkt fakfeløgini.

Panel Discussion

Iceland´s Recovery - Lessons and Challenges (7 av 7)



Moderator: Martin Wolf (Financial Times)

Participants:

Gylfi Zoëga (University of Iceland and MPC)

Paul Krugman (Princeton University)

Nemat Shafik (IMF Deputy Managing Director)

Már Guðmundsson (Governor, Central Bank of Iceland)

Simon Johnson (MIT)



Return to the first post regarding this conference.

Session III: Challenges Ahead

Iceland´s Recovery - Lessons and Challenges (6 av 7)



What needs to be done to secure Iceland’s full emergence from the crisis? For example, reducing unemployment, unwinding capital controls, securing access to financial markets. What further action is needed to address outstanding challenges.

Session Chair: Þorvaldur Gylfason (University of Iceland)

Participants:

Gylfi Magnússon (University of Iceland)
Challenges Ahead

Simon Johnson (MIT)

Finnur Oddsson (Chamber of Commerce)
Incentives and disincentives

Julie Kozack (IMF)
Iceland: Challenges Ahead

Recommended: Simon Johnson from MIT.



Go to the next post regarding this conference, or return to the first post.

Keynote Speech by Minister of Finance Steingrímur Sigfússon

Iceland´s Recovery - Lessons and Challenges (5 av 7)



During lunch, Minister of Finance Steingrímur Sigfússon gives Keynote Speech.



Go to the next post regarding this conference, or return to the first post.