Jóannes og Johnny - og Janus

Jóannes og Johnny, tveir av allarbestu økonomunum í Føroyum, funnu í Radaranum í Kringvarpinum ikki høvd ella hala á framløgdu fíggjarkørmunum hjá Jørgen.

So eg bleiv heilt stúrin.

Men nú bleiv eg róligur aftur eftir at eg koyrdi kjaksendingina hjá Óla B á Rás 2 frá. Har greiðir Janus Rein í Fólkaflokkinum frá, hvussu tað heila hongur saman.

Tveir fyribils oljupostar

Javnaðarflokkurin á Fólkatingi hevði eina áhugaverda oljuráðstevnu á Christiansborg. Fleiri áhugaverdar framløgur vóru, men nógv var framhald av tí juhu-stemningi, sum hevur verið ráðandi, og tað sum var eitt sindur atfinnandi, fór ikki nógv í dýpdina. Men har var nógv at byggja víðari á.

Fullteknað var til oljuráðstevnuna á Christiansborg. Mynd: Javnaðarflokkurin á Fólkatingi

Eitt sum ikki kom fram, tí stundir ikki vóru til viðmerkingar úr salinum, var stór hol eru í oljuskattalógini, so Føroyar skulu ikki vænta at fáa eina krónu í serskatti burturúr. Men hetta er vitan, sum eisini er í politisku skipanini, og Tjóðveldi hevur lagt uppskot fram um at endurskoða oljuskattalógina.

Tað gav konkret høvi til stuttar viðmerkingar á facebook, sum sjálvsagt skulu útgreinast nærri seinni.

Lógin hjá Murphy -- um Skálafjarðartunnilin

Allir økonomar eru samdir við Johnny í Grótinum!

Tað finst mær vitandi ikki ein einasti nationaløkonomur, sum tekur undir við at gera Skálafjarðartunnilin í privatum felag -- bara út frá teimum upplýsingum sum eru almennir. Og so kemur alt tað loyniliga aftrat. Og tá tað er Copenhagen Infrastructure Partners, ið vil dylja, er lítið at ivast í, at sakin blívur bara enn meira greið, um alt kom fram.

(Undantøk kunnu vera teir økonomar, sum fáa pengar fyri at hava eina ávísa meining ... limirnir í Búskaparráðnum eru ikki undantak, tey tora bara ikki at siga sína meining.)

Nú skulu økonomar ikki bestemma, men tað burdi talt eitt sindur (og helst meira enn tað) at fakliga er eingin ivi yvirhøvur.

Úti ella heima - tað er trupult at spáa um búskapin

IMF kom við skeivari búskaparráðgeving í 2010. Hetta ásannaði stovnurin á vári 2012, og fekk rættað upp uppá tað í nýggjum tilmælum á heystið 2012, sum eg skrivaði um her, her og her. Móti árslok kom IMF eisini við nýggjum útrokningum av multiplikatorum, sum eg eisini skrivaði um avleiðingarnar av.

Óheftir búskaparfrøðingar, typist universitetsøkonomar, vístu seg at raka nógv betri í sínum metingum enn IMF. Fleiri búskaparfrøðingar skriva bloggar, og havi eg links til fleiri teirra úti til høgru her á mínum bloggi.

So ráðgevingin hjá IMF var skeiv aftaná at kreppan rakti. Men hvussu var so við ráðgevingini áðrenn kreppan veruliga rakti?

Lurtið nú eftir búskaparfrøðini

Ómetaliga óheppin timing, má man siga!

Í ringastu búskaparstøðu í 20 ár, hevur fremsti búskaparráðgevin hjá almenninginum, formaðurin í Búskaparráðnum, ikki verið ein búskaparfrøðingur, men ein bókhaldari. (Og nei, tað er ikki tað sama!) Tá Búskaparráðið skuldi mannast seinast, hevði landsstýrismaðurin í fíggjarmálum fingið innstilling við seks fólkum, harímillum vóru sum eg skilji sera væl kvalifiseraðu Hermann Oskarsson og Jóannes Jacobsen eisini, men teir vórðu valdir frá, tá trý skuldu veljast. Og avleiðingarnar hava verið nær við at vera rættiliga álvarsligar.

Frágreiðingin í 2009 rakti við síðuna av og østi alt upp. Feilurin var ikki so stórur, men Búskaparráðið var ikki nóg neyvt við at gera greitt hvat var trupulleikin, hvat var orsøk til trupulleikan, og hvat "einans" var avleiðing av hesum. Alt fór at fokusera uppá fíggjarlógarhallið, sum tann stóri trupulleikin, tí tað hevði Búskaparráðið skrivað mest um, hóast veruleikin er, at hallið er avleiðing av einum djúpum lágkonjunkturi. Og hóast tey brúktu fleiri síður uppá tað, megnaði Búskaparráðið ikki at staðfesta nakað strukturelt hall.

Góðan morgun Føroyar um búskap

Kjak um búskap í útvarpinum er næstan altíð áhugavert! Soleiðis var eisini í gjár, tá Sigurd Poulsen, landsbankastjóri, og Johnny Í Grótinum vóru gestir hjá Gunnar Skúvadal í sendingini Góðan morgun Føroyar.

Evnið var í stóran mun støðuna í Europa við ringu støðuni í Grikkaland, sum hevur alt ov stóra skuld, men so komu teir eisini inn støðuna í Føroyum.

Landsbankastjórin:

Føroyar eiga ikki at fáa størri skuld enn 60 pct. av BTÚ.

Fer fíggjarnevndin at pissa í buks?

Fyri minni enn tveimum árum síðani var fíggjarpolitikkurin í Føroyum millum heitastu kjakevni. Landsstýrið arbeiddi við tí sum bleiv ólavsøkupakkin, sum innihelt bæði vakstrartiltøk og sparitiltøk.

Allur heimurin var raktur av ógvusligari búskaparkreppu, eisini Føroyar. Landsbankin skapti ótta í fíggjarmálaráðnum og politisku skipanini við eini útmelding sama vár sum segði, at føroyska kredittvirðið stóð uppá spæl, um undirskotið á fíggjarlógini fór uppum 500 mió. Framskrivingar tá vístu eitt hall uppá 800 miljónir. Fíggjarmálaráðið arbeiddi við at finna sparingar uppá 300 miljónir.

Tíbetur eru aðrir búskaparfrøðingar í Føroyum enn Landsbankin. Johnny í Grótinum kallaði metingina hjá Landsbankanum fyri "forferdiligt tvætl". Tvørturímóti helt Johnny, at kredittvirði landsins kundi fáa óbøtaligan skaða, um landsstýrið - "í andsøgn við alt búskaparligt vit og skil" framdi ein kontraktivan fíggjarpolitikk, meðan privati eftirspurningurin var í minking. Johnny helt, at landið kundi hava eitt hall uppá íalt tvær miljardir eftir tveimum árum meðan bíða var eftir at heimsbúskapurin aftur fór at vaksa.