Aftaná 35 ár við framgongd og 35 ár við stagnatión

Arbeiðsministarin fyrra valskeiðið hjá Bill Clinton, búskaparfrøðingurin Robert Reich hugleiðir á facebook um búskaparsøguna tey 70 árini síðani annar heimsbardagi endaði:

Nú pápi mín fylti 100 hugsaði eg um Størsta Ættarliðið, sum hann var partur av. Tey vunnu Heimskríggið. Tey bygdu síðani eitt samfelag til síni børn og ommu- og abbabørn við søgunnar størstu útbygging av skúlaskipanini og víðari útbúgvingarmøguleikum, við einum motorveganeti tvørtur um statirnar, við mannarættindalógum, við almennari heilsutrygging til tey gomlu og til tey fátæku, og við umhvørvisverndarlógum. Tey vóru við at endurbyggja Europa og Japan, og fingu Amerika á mánan. Meira enn triði hvør var limur í fakfelagi, og tað gav miðalklassanum samráðingarstyrki til at tryggja teimum ein stóran part av búskaparligu framgongdini Og við framgongdini kundu tey rinda skattir, sum fíggjaðu tað mesta av tí, sum tørvur var á, meðan ríkastu amerikanarar rindaðu 70 pct í skatti av teirra síðst tjentu dollarum (tá Eisenhower var forseti var hægsti marginalskattur enntá 91 pct). Fløðandi sjógvurin lyfti allar bátarnar.

Robert Reich. Myndina havi eg av hansara bloggi.

Hvorfor fortsatte krisen? Om krisens politiske økonomi

I forbindelse med Paul Krugmans besøg i Danmark forleden dag, blev han interviewet af en række medier, bl.a. Børsen TV: Kina er den største bekymring, Information: Danmark skulle aldrig have knyttet sig til euroen, og DR2 Deadline, hvor han blev interviewet af Martin Krasnik.

Skærmprint af interview i DR2 Deadline 12. jan. 2014.

Her en udskrift af DR's tekstning af interviewet i Deadline 12. januar 2014, sidste spørgsmål og et bonusspørgsmål, hvor de to diskuterer krisens politiske økonomi, selv om Krugman forinden har erkendt, at han ikke er ekspert i politik, og påstået, at i de få tilfælde i de seneste år, hvor han har taget fejl, har det været en fejlvurdering af politiske forhold. Det er alligevel meget interessant, og gengives da denne blogger overvejende er enig i betragtningerne, og har skrevet om meget af det samme tidligere, bl.a. vedr. Storbritannien her og om Murphy's lov om økonomisk politik.

Martin Krasnik:

Hvad er det, der er sket for så mange europæere i de seneste år? Vi taler om indflydelserige personer: den tyske regering, den britiske regering og traditionelle socialdemokrater, som ikke køber Deres argument. Hvad er der sket for os?

Søgan endurtekur seg, tá man ikki lærir av henni

Sum miðlarnir skrivað, so tykist danska búskaparráðið at vera vaknað!

Í 1930-unum, tá búskapurin var í djúpari og drúgvari kreppu, vóru eisini nógv -- mest politikarar, men teir finna altíð onkran økonom sum kann brúkast -- sum tosaðu um, at kreppan er neyðug og gagnlig (ja tavaden, tað siga tey eisini í dag), og ongar "kunstigar" loysnir skulu til. Nei, tað skal ganga sína natúrligu gongd, siga tey.

Kjak um europeiska identitetskreppu í Deadline á DR2

Kjak beint nú í Deadline á DR2 (byrjar eftir 7:30) um identitetskreppuna í Europa. Sjálvsagt snýr tað seg eisini um politikk, men man kann forklára øgiliga nógv við økonomi. Stutt sagt er hetta tað:

Týskand kom ikki úr tí drúgvu kreppuni eftir samanleggingina fyrr enn eitt boom í Suðureuropa økti týska útflutningin. Týska samanleggingin hevði oyðilagt kappingarføri hjá týskum fyritøkum, ein trupulleiki sum ikki bar til at loysa í Tysklandi einans. Teir reformar sum Týskland framdi, hjálpa Týsklandi í dag, men vóru ikki við til at fáa Týskland úr sínum lágkonjunkturi.

Felags gjaldoyra kostar Spania dýrt

Martin Wolf, búskaparviðmerkjari, í áhugaverdari grein í Financial Times:

In my view, Spain made only one big mistake: joining the euro. Without that, it would probably now look more like the UK: yes, the economy would be in serious trouble, but its exchange rate and its long-term interest rates would both be far lower. After all, its fiscal position is even now no worse than the UK’s

Pengapolitikkurin í euro-økinum skapar trupulleikar fyri summi eurolond. Og tá er euro-limaskapur ein forðan fyri loysnum.

Hollande hevur sæð álvaran

Nývaldi komandi franski forseting, Francois Hollande, sigur í samrøðu eftir valúrslitið var greitt, sambært Ugebrevet Mandag Morgen:

Jeg vil gerne sige det klart. Og præsidentvalget har sendt et klart signal: Hvis ikke der sker en genetablering af tilliden mellem folkene og Europa, vil vi blive vidner til en vækst i populismen, som vil ende med at udradere det europæiske projekt og en dag bringe eurozonen til fald.

Tað er eisini vert at minna á, at tað var ikki inflatión, sum gav Hitler vind í seglini, men búskaparkreppa og arbeiðsloysi. Politiska rákið í Ungarn eigur vera ein ávaring um, at tað saktans kann endurtaka seg, hóast vit halda okkum vera so nógv betur upplýst enn tey vóru fyri trýkvart øld síðani.

Góðan 1. mai

Ein spurdi, hví ongar greinar koma á bloggin fyri tíðina.

Eg havi ikki havt stundir, nógv arbeiði og onnur ting, men eg komi sjálvsagt aftur.

Her liggja skitsur til 100 greinar (tó okkurt helst er duplettir). Nógv er at taka fatt uppá: Forútsigiliga kreppan í Europa, makrelsemjan farin amokk, lønarsamráðingar o.a.

Góðan 1. mai!

Krugman: Europeiskt búskaparligt sjálvmorð

Undir yvirskriftini Europe's Economic Suicide skrivar Paul Krugman um skilaleysa búskaparpolitikkin í Europa, serliga Euro-økinum, har tað almenna er sett at spara í fleiri londum, har lágkonjunktururin rakar harðast í forvegin, og hildið verður aftur í teimum londum, sum hava best ráð at seta meira ferð á fyri at hjálpa hinum úr kreppuni.

Mítt hjartasuff (ella illsinnisgleps) á facebook var hetta:

Hetta kundi verið ein kreppa sum allar aðrar, bara eitt sindur djúpri og kanska eitt vet drúgvari, men annars tað sama sum so ofta fyrr. Tí er tað ein stór tragedia, at tað er skeivur kreppupolitikkur, sum skapar hesa vanlukku.
Rentuhækking hjá ECB síðsta summar var væl timað til at steðga framgongdini í búskapinum og fallinum í arbeiðsloysinum, sum akkurát var byrjað. Og so sóu vit hvussu sparipolitikkurin hjá nývalda Cameron vendi framgongd til afturgongd. Og tá tað var prógvað, at tað ikki riggar, so velja spaniólar eina borgarliga stjórn sum lovar at royna tað sama. Fólkið hevur sjálvt valt, men hevur betri uppiborið kortini.
Øll tey lærdu sum standa á odda í ECB og í stjórnunum í Europa hava av óforstáiligum orsøkum blakað alt tey hava lært til viks. Hóast øll data í hesi kreppu hava víst, at vanligu amboðini rigga sum lærubøkurnar siga. Men man hevur hildið seg til moralprædikur, heimaráð og lummafilosofi, sum ongantíð hevur riggað. Tað er ein fallitterklering fyri tey sokallaðu klóku!
(Ja, búskaparkjakið og politikkurin í Føroyum hava havt allar teir somu ingrediensirnar, herundir eisini at fara til eina borgarliga stjórn, og skeiv ráðgeving.)

Eg skal í seinni grein greiða nærri frá teimum viðurskiftunum, eg her nevni. Talan er um greinar, sum hava verið ávegis eina tíð nú.