Eingin vinstravongur eftir í øllum Europa

Búskaparfrøðingar og -bloggarar eftirlýsa vinstravongin í politiska búskaparkjakinum.

Kevin O’Rourke skrivar um at franski forsetin hevur slept vinstrapolitikkinum, sum hann annars svór til í valstríðnum:

what this tells us about the European left: to all intents and purposes, in many countries there is none.

Simon Wren-Lewis leggur aftrat:

With, that is, the possible recent exception of the Vatican!

Búskaparkreppan heldur fram og ójavnin økist. Og pávin tykist vera síðsta hop hjá teimum sum ynskja ein annan politikk.

Men høgravongurin skal ikki fegnast um, at vinstravongurin hevur kapitulerað. Tí tað er ekstrema høgra, sum lukrerar, og ikki moderata.

Aftaná 35 ár við framgongd og 35 ár við stagnatión

Arbeiðsministarin fyrra valskeiðið hjá Bill Clinton, búskaparfrøðingurin Robert Reich hugleiðir á facebook um búskaparsøguna tey 70 árini síðani annar heimsbardagi endaði:

Nú pápi mín fylti 100 hugsaði eg um Størsta Ættarliðið, sum hann var partur av. Tey vunnu Heimskríggið. Tey bygdu síðani eitt samfelag til síni børn og ommu- og abbabørn við søgunnar størstu útbygging av skúlaskipanini og víðari útbúgvingarmøguleikum, við einum motorveganeti tvørtur um statirnar, við mannarættindalógum, við almennari heilsutrygging til tey gomlu og til tey fátæku, og við umhvørvisverndarlógum. Tey vóru við at endurbyggja Europa og Japan, og fingu Amerika á mánan. Meira enn triði hvør var limur í fakfelagi, og tað gav miðalklassanum samráðingarstyrki til at tryggja teimum ein stóran part av búskaparligu framgongdini Og við framgongdini kundu tey rinda skattir, sum fíggjaðu tað mesta av tí, sum tørvur var á, meðan ríkastu amerikanarar rindaðu 70 pct í skatti av teirra síðst tjentu dollarum (tá Eisenhower var forseti var hægsti marginalskattur enntá 91 pct). Fløðandi sjógvurin lyfti allar bátarnar.

Robert Reich. Myndina havi eg av hansara bloggi.

Kjak um europeiska identitetskreppu í Deadline á DR2

Kjak beint nú í Deadline á DR2 (byrjar eftir 7:30) um identitetskreppuna í Europa. Sjálvsagt snýr tað seg eisini um politikk, men man kann forklára øgiliga nógv við økonomi. Stutt sagt er hetta tað:

Týskand kom ikki úr tí drúgvu kreppuni eftir samanleggingina fyrr enn eitt boom í Suðureuropa økti týska útflutningin. Týska samanleggingin hevði oyðilagt kappingarføri hjá týskum fyritøkum, ein trupulleiki sum ikki bar til at loysa í Tysklandi einans. Teir reformar sum Týskland framdi, hjálpa Týsklandi í dag, men vóru ikki við til at fáa Týskland úr sínum lágkonjunkturi.

Síðsta 1. mai talan hjá Svend Auken

Í filminum Svend, har Anne Wivel fylgir manninum hjá sær síðstu tvey árini av lívi hansara, er ein scena frá 1. mai haldi sum Svend Auken er til (eg haldi tað var onkunstaðni á Vestursjællandi) og heldur røðu, har hann sera væl setir upp, hvussu tápulig argumentatiónin hjá høgravonginum ofta er:

Jeg var i sidste uge i Washington. Deres problemer er lige så store som vores. Problemerne tårner sig op for dem. Grådighed. Afregulering. Blind tro på markedskræfterne. Troen på, at bare man gør de rige rigere, så vil der ligesom dryppe noget ned på de fattige. Det var den lidt ejendommelige filosofi, der gik ud på, at de stærke skulle hjælpe de fattige – det lyder godt jo nok. Men så er man nød til at styrke de stærke, så de blev stærke nok til at hjælpe de svage, og for at få råd til det, så er man nød til svække de svage, så der blev råd til styrke de stærke, så de blev stærke nok til at hjælpe de svage.

(Takk til Kára Holm Johannesen, ið hevur funnið citatið fram, og deilt tað á facebook. Eg havi leitað eftir tí síðani eg sá filmin. Ein trailari fyri filmin er her.)

Høgravongurin: slagorð og ongin ábyrgd

Ein høgravongur sum vil stjórna eftir slagorðum er ábyrgdarleysur. Hóast grundleggjarin av modernaðari búskaparfrøði, Adam Smith, eisini var faðirin av liberalismuni, so ásannaði hann, at tað almenna hevur ein leiklut í samfelagnum og búskapinum. Sum hann skrivar í The Wealth of Nations:

The third and last duty of the sovereign commonwealth, is that of erecting and maintaining those public institutions and those public works, which though they may be in the highest degree advantageous to a great society, are, however, of such a nature that the profit could never repay the expenses to any individual or small number of individuals; and which it therefore cannot be expected that any individual or small number of individuals, should erect or maintain. (Bók 5, Kap. 1.)

Skattur er ikki revsing, men neyðugu fyri at samfelagið kann fungera, og Adam Smith vil ikki hava flatskatt, men progressivan skatt:

The rich should contribute to the public expense, not only in proportion to their revenue, but something more than in that proportion.
(...) Every tax, however, is, to the person who pays it, a badge, not of slavery, but of liberty. (Bók 5, Kap. 2.)

Hanus Kamban: Fólkafl útruddar miðalstættina

Hanus Kamban skrivar í Dimmalætting 13. apríl 2012 um, hvussu tað eydnast høgraideologum at fáa undirtøku fyri einum politikki, sum útruddar miðalstættina:

(eg haldi) ein kann siga, at borgarin í dag sjálvboðin hevur vra­kað sín egna status og slept síni egnu tign. Hann umboðar ikki long­ur hvørki upplýsing, moral, tjóðskap ella á­­trúna, og so als ikki tað slagið av dirvi, sum vit plaga at rópa courage civil.
Borgarin er, veri hann ríkur ella fátækur, skriv­stovumaður ella akade­mikari, endaður sum smá­borgari, ein ið ikki er á varðhaldi, sum undir­brot­ligur hongir stakka­lastás frá hissini monarkum á sína bringu og vanvirðir tey í neðra, arbeiðaran ella hin fá­tæka. Hann gloymir tá, at í tí tey veiku falla, fell­ur hann eisini sjálv­ur.

(Brot úr seinna parti. Fyrri partur her: Dimmalætting 12. apríl 2012.)

Modernaður høgravongur er rabiatur

Undir yvirskriftini The Real Conservative Scandal, skrivar E. J. Dionne í Washington Post:

Their movement has been overtaken by a quite literally mindless opposition to government.
(...)
This is a long way from the conservatism I used to respect. Although I often disagreed with conservatives, I admired their prudence, their affection for tradition and their understanding that the intricate bonds of community are established with great difficulty over time and not easy to reweave once they are torn asunder. At their best, conservatives forced us to think harder. Now, many in the ranks seem to have decided that hard and nuanced thinking is a telltale sign of liberalism.