Ein dýrur tunnil

Góðu løgtingfólk,

Tak mær tað ikki illani upp, men trupulleikin við tykkum er ofta, at tit hugsa um landskassan, sum var talan um eina privata fyritøku. Tí var alt kjakið í Løgtinginum í gjár um spurningin, um verkætlanin Skálafjarðartunnil fer at loysa seg ella ei sum vinnulig íløga: Fer privata felagið at tjena pengar ella ei, og kann landskassin missa pengar ella ei.

Men tað almenna hevur ikki til uppgávu at tjena pengar, men at taka sær av uppgávum, sum tryggja teimum sum virka á marknaðinum fortreytir, so vit fáa ein sterkari búskap.

Ávegis eini liberalisering av fiskivinnuni -- makrel-útgávan

tveir mátar eru at býta makrelin, og sum er ein liberalisering í mun til korruptan planøkonomi, sum ABDH brúkar, men ikki full liberalisering

tann fyrri var uppskotið um uppboðssølu av einum parti av makrelkvotuni, men hetta fall í løgtinginum

mannagongdin sum samgongan er samd um, er at tá landsstýrismaðurin hevur lýst makrelkunngerðina, sum fyri hvønn skipabólk ásetir, hvussu nógv bólkurin skal hava, so fer hann afturumaftur at býta til hvørt skip í hvørjum bólki

hin mátin mótvegis einari størri liberalisering hevði verið, at hetta síðsta stigið av makrelbýtinum verður skift út við uppboðssølu, har skip í hvørjum bólki kappaðust sínámillum

so hevur makrelbólkurin býtt millum skipabólkar, men marknaðurin avger býtið innanfyri bólkarnar

sum frálíður skal fiskivinnan tillagast tilfeingið og marknaðarstøðuna har fiskurin kann seljast, og tí skal býtið millum bólkarnar eisini avgerast á uppboðssølu, men tillaging tekur nøkur ár, so nevnda ávegis liberalisering haldi eg flestu økonomar høvdu sæð sum eina skilagóða loysn

men eisini er vigtigt at fáa við, at korruptiónin hevði eisini verið minni, tí skip kunnu ikki við lobbyismu og mutri hála til sín sjálvs, einans til allan skipabólkin

Andrass Skaalum um uppboðssølu

Andrass Skaalum viðmerkir (m.a. her og her), at sambandsmaðurin Eivin Jacobsen hevur atkvøtt saman við andstøðuni um uppboðssølu av makreli:

Út frá einum liberalum búskapar sjónarmiðið tykist mær haldgott grundarlag verða fyri uppboðssølu.
Í prinsippinum ein rættiliga einføld skipan.

• Vinnan regulerar seg sjálva og best riknu fyritøkur fáa mest burturúr.
• Nýggir aktørar hava fríari atgongd at gera seg javnbjóðis galdandi.
• Minst møgulig binding til politisku skipanina, ið bert skal tryggja karmarnar.

Politiska skipanin fær tá helst brúkt orku sína betur til onnur konstruktiv stig fyri vinnuna.
Margháttlig at sokallaðir liberalir flokkar, brádliga ikki vilja vita av einum veti av liberalismu.
hmmmmm?

Høgravongurin: slagorð og ongin ábyrgd

Ein høgravongur sum vil stjórna eftir slagorðum er ábyrgdarleysur. Hóast grundleggjarin av modernaðari búskaparfrøði, Adam Smith, eisini var faðirin av liberalismuni, so ásannaði hann, at tað almenna hevur ein leiklut í samfelagnum og búskapinum. Sum hann skrivar í The Wealth of Nations:

The third and last duty of the sovereign commonwealth, is that of erecting and maintaining those public institutions and those public works, which though they may be in the highest degree advantageous to a great society, are, however, of such a nature that the profit could never repay the expenses to any individual or small number of individuals; and which it therefore cannot be expected that any individual or small number of individuals, should erect or maintain. (Bók 5, Kap. 1.)

Skattur er ikki revsing, men neyðugu fyri at samfelagið kann fungera, og Adam Smith vil ikki hava flatskatt, men progressivan skatt:

The rich should contribute to the public expense, not only in proportion to their revenue, but something more than in that proportion.
(...) Every tax, however, is, to the person who pays it, a badge, not of slavery, but of liberty. (Bók 5, Kap. 2.)