Búskaparfrøðiligur nørdahumor

Eg brúkti m.a. gransking hjá Daron Acemoglu sum keldu í grein um kostnaðin fyri samfelagið og vandan av kradding. Acemoglu er ein ógvuliga produktivur granskari, og er avgjørt ein av teimum mest viðurkendu í sínum ættarliði. Tað er nokk uppá tíðina, men nú er komin ein síða honum til heiðurs (nørdasligur humor, sum krevur búskaparfrøðiligt innlit at skilja).

Skeivur politikkur hevur skaðiliga ávirkan

Síðstu búskapartølini staðfesta tað, sum fleiri onnur búskapartøl hava givið varhugan av seinastu mánaðirnar: Skeivi politikkurin rakar nú eisini tey londini, sum skuldu verið væl fyri!

Serliga Týskland hevur -- gjøgnum ES -- lagt trýst á suðureuropeisku londini at spara og skerja, hóast búskapurin er í lágkonjunkturi. Men nú rakar kreppan eisini Týskland.

At brúka orðini tragikomiskt er óhóskandi um nakað sum hevur so syrgiligar avleiðingar fyri miljónir av fólkum, so vit halda okkum til at siga, at timingin er tragisk. Tí hetta hendir fáar dagar eftir at tað er komið fram, at einastu og seinastu seriøsu økonomarnir sum talaðu fyri sparipolitikki høvdu gjørt fleiri grovar feilir í síni gransking (meira um tað ein av komandi døgunum). Nú er eingin seriøsur økonomur longur sum stuðlar sparipolitikki í hesi kreppu.

Dumpikarakter til fólkavakstrarbólkin

Hetta er púra óskiljandi!

Eg síggi akkra Dag og viku frá í kvøld, og har avdúkar forkvinnan í arbeiðsbólkinum, sum hevur gjørt álit um fólkavøkstur (beinleiðis til frágreiðing í pdf), at man hevur valt frá at taka javnseting av øllum borgarum við í fólkavakstrarætlanina, hóast fleiri sum vendu sær til bólkin mæltu til tað. Ikki tí tað ikki hevur týdning, men tí politikarar eru ikki samdir um tað.

At kalla ætlanina eina heildarætlan (fyri at siga, at átøkini skulu samanlagt síggjast sum ein heild, og ikki eitt idekatalog til politikarar at velja og vraka úr) tá man sjálvur - av taktiskum orsøkum - hevur pilkað eitt upplagt átak burturúr, kann illa kallast annað enn intellektuelt óerligt.

Á enskum brúkar man orðið "character" um m.a. integritet. Henda prioritering (sum er eitt frával) hjá arbeiðsbólkinum (sum letur seg kúga) er til dumpikarakter - ella í hesum føri dumpaður integritetur.

Eg var annars so positivur fyrr í dag. Ikki tí øll nú skulu vera positiv, men tí eg hevði lisið álitið og helt, tað var eitt rímiliga væl frágingið arbeiði.

Spennandi kjak, men skeivur spurningur

Spennandi kjak í útvarpinum í annaðkvøld: Er kósin tann rætta?

Trupulleikin er bara, at tey seta framvegis skeivar spurningar í útvarpinum, tí tey góðtaka premissurnar hjá samgonguni:

Í annaðkvøld spyr Kringvarpið hvussu málið um at hallið skal verða burtur í 2016 skal uppfyllast.

Fíggjarmálaráðið skilir fiskivinnu betur enn løgmaður og Fiskimálaráðið

Úr búskaparfrágreiðingini til fíggjarkarmarnar fyri 2014:

Fyri at fáa eina góða og produktiva fiskivinnu, mugu tvær fyritreytir vera til staðar. Fyri tað fyrsta, má veiðan vera lívfrøðiliga burðardygg. Tað vil siga, at veiðutrýstið má ikki støðugt vera ov høgt (ella ov lágt). Fyri tað næsta, má samlaða arbeiðsmegin og samlaði kapitalurin í vinnuni vera búskaparliga hóskandi í mun til virðið á veiðuni, soleiðis at samlaða avlopið altíð verður sum mest.

(...) Tann næsta fyritreytin krevur, at ein marknaðarbúskapur er til staðar inni í fiskivinnuni, sum tryggjar eina hóskandi frágongd av kapitali og arbeiðsmegi, so hvørt sum tøkniliga menningin ger fiskiveiðuna meira effektiva.

Og so er tað man má spyrja, um Kaj Leo hesur lisið hatta? Og sjálvt um tað er forklárað má man spyrja, um hann skilir, hvat tað merkir? Tí hann tosar bara um MEIRA kapital til fiskivinnuna.

Og Fiskimálaráðið má lesa og læra. Eg veit ikki, hvørjum tey hava skil fyri, um nøkrum, men fiskivinnu er tað so í hvussu er ikki.

Mutur - eisini á Cypern

Við týsku Spiegel sum keldu veit Vágaportalurin at siga, at høvuðsvinnan á Cypern, bankavinnan, hevur mutrað politikarar á miðjarðarhavsoynni:

Enn eitt land, har høvuðsvinnan hevur mutrað politisku leiðsluna so stýrt verður til frama fyri tey sum virka í høvuðsvinnuni.

Hetta er sæð so nógva staðni fyrr. Grannalandið Ísland er eitt annað dømi, sum er avdúkað av kanningarnevnd sum síðani skrædlið hevur kortlagt hvussu bankarnir har fíggjaðu valstríð og annað hjá vinunum í politisku skipanini.

Tíverri kemur hetta sjáldan fram fyrr enn kraddingin og korrupti politikkurin hava koyrt landið av knóranum.

Um korruptión og nepotismu

Føroya Arbeiðsgevarafelag óttast avleiðingarnar fyri alivinnuna av at Føroyar ganga egnar leiðir viðvíkjandi uppisjóvarkvotum.

Kanska skal alivinnan bjóða onkrum í familjuni hjá Jacob Vestergaard eitt yvirbetalt jobb.

Annars er Fyrisitingarlógin áhugaverd (grein 3):

§ 3. Persónur, sum virkar innan almennu fyrisitingina, er ógegnigur um so er, at (...)

2) hjúnarfelagin hjá viðkomandi, skyld ella svágd í stígandi ella fallandi linju ella síðulinjuni so nær sum børn hjá systkjum, ella onnur nærskyld hava ein serstakan persónligan ella fíggjarligan áhuga í úrslitinum av málinum ella umboðar onkran, ið hevur ein slíkan áhuga

Kann ein landsstýrismaður í fiskimálum deila ókeypis kvotur út, um onkur í familjuni, t.d. ein sonur, hevur kjans við einum av størstu reiðaríunum í landinum? Nær hevur ein landsstýrismaður ov nógv privatøkonomisk áhugamál í fiskivinnuni og verður ógegnigur?

Johan Dahl vil ikki hava bíligari ferðaseðlar

Føroyingar ynskja sær bíligari flogferðaseðlar út í heim, veit útvarpið at siga.

Og møguleikarnir fyri kapping eru nú betri enn nakrantíð, sigur Jákup Sverri Kass, stjóri á Vága Floghavn, við útvarpið.

Eitt útlendskt flogfelag hevur eisini víst áhuga fyri at flúgva til Føroya og taka kappingina upp. Men Johan Dahl, vinnumálaráðharri, er bangin fyri bíligum prísum:

Tað sigur seg sjálvt, also, ein og hvør kann rokna tað út, at visse man letur eitt flogfelag flúgva tveir tríggjar mánaðir um árið við sera lágum prísum, so er tað klárt tað at tað kemur at ganga út yvir fíggjarligu støðuna hjá Atlantic Airways

Tá ein politikari sigur okkurt sum er illgrunasamt løgið, kann man lættliga fáa løgnar illgrunar. Hvat fáa Johan Dahl og hansara familja frá Atlantic Airways?

Porno er fiktión, Bill!

Í DV-kjaki í Kringvarpinum í kvøld um dagstovnar skulu hava lov at lata børn síggja eina bók, ið vísir dømi um ymiskar familjur, sum børn vaksa upp í, førdi Bill Justinussen fram, at tað er ikki alt sum børn tola at síggja, og okkurt, sum foreldrini vilja verja tey frá.

Men so var tað løgið at taka fiktión fram sum dømi um slíkt:

Kann onkur ikki fortelja fyri Bill, at porno er ikki veruleiki. Tað er synd fyri hann, um hann ikki veit betur.

Búskaparráðið dumpaði

Okkurt er í lagi, tey siga í síni fráboðan (í pdf her), m.a. at útreiðslutálmandi politikkur sjálvsagt tálmar búskaparvøkstrinum og harvið almennu inntøkunum, soleiðis at ikki er vist at almennar sparingar minka hallið, men at Búskaparráðið brúkar sama bókhaldara-tilgongd til spurningin, hvussu tilfeingisvinnur skulu avrokna við samfelagið ger, at Búskaparráðið dumpar.

Eg veit ikki, um Búskaparráðið bara góðtekur at politisk mótstøða er ímóti, at fiskivinnan skal virka á marknaðargrundarlagi, men eftir tekstinum at døma er tað ikki tað sum er problemið, men at nýggja Búskaparráðið heldur ikki skilir, at fiskivinnupolitikkurin hevur avgerandi týdning fyri produktivitetsvøksturin í fiskivinnuni.

Fyrisitingarsjusk - lógarsjusk - fyristingarsjusk

Løgtingið fer at samtykkja, at -- sum tað stendur í viðmerkingunum til Lm 145/2012:

Landsstýrismaðurin kann einans veita undantak í heilt serligum førum, har kommunan týðiliga hevur víst á tær neiligu avleiðingar, ið ein longri viðgerð av broytingaruppskotinum kann hava við sær, og har 10-tals milliónir standa upp á spæl tá viðvíkur lønar- og skattainntøkur.

Sum fleiri hava víst á: Um einki undantak verður givið til at framskunda útbyggingina hjá Varðanum Pelagic, so verður meira arbeiði, tí fiskur skal flytast aftur og fram til aðrar goymslur. Meira arbeiði merkir meira lønar- og skattainntøkur.

Tað merkir væl eisini, at Kári P Højgaard fær trupult at brúka hasa lógina at geva VP undantaksloyvi.

Hetta byrjaði sum fyristingarsjusk hjá Tvøroyrar kommunu.

Nú fremja tey nokk lógarsjusk í løgtinginum.

Og so endar tað nokk eisini við fyrisitingarsjuski hjá Kára P. Højgaard. Tí loyvi verður givið, hevur Kári longu sagt.

Lærer vi ikke af historien?

I 1933 skriver John M. Keynes i åbent brev til præsident Franklin D. Roosevelt ("With great respect, your obedient servant") om den dobbelte udfordring i på kort sigt at vende økonomien fra nedtur til vækst og beskæftigelse, og at gennemføre tiltrængte socialpolitiske og erhvervspolitiske reformer:

You are engaged on a double task, Recovery and Reform;--recovery from the slump and the passage of those business and social reforms which are long overdue. For the first, speed and quick results are essential. The second may be urgent too; but haste will be injurious, and wisdom of long-range purpose is more necessary than immediate achievement. It will be through  raising high the prestige of your administration by success in short-range Recovery, that you will have the driving force to accomplish long-range Reform. On the other hand, even wise and necessary Reform may, in some respects, impede and complicate Recovery. For it will upset the confidence of the business world and weaken their existing motives to action, before you have had time to put other motives in their place. It may over-task your bureaucratic machine, which the traditional individualism of the United States and the old "spoils system" have left none too strong. And it will confuse the thought and aim of yourself and your administration by giving you too much to think about all at once.

Stiglitz: Kreppan er nokk so óneyðug

Ein av fremstu búskaparfrøðingum í verðini, Joseph Stiglitz, vísir (í mai 2012) á, at eingin realbúskaparlig orsøk er til, at búskapurin skal framhaldandi vera er í kreppu:

Gone through the crisis... we should realize that the resources in our economy, in the United States, in Europe, today is the same as it was five years ago. We have the same human capital, the same physical capital, the same natural capital, the same knowledge... We have the same creativity that has led to the unprecedented increases in standard of living that the world has never seen before. So, we have all these strengths, they haven't disappeared. What has happened is, we're having a fight over claims, claims to resources. We've created more liabilities... but these are just paper. Liabilities are claims on these resources. But the resources are there. And the fight over the claims is interfering with our use of the resources. So, the point is the following: we should recognize that if we could only get our resources back to work, we ought to be back to prosperity. In fact, we ought to have more prosperity than we had before, because before our economy was distorted... by a bubble in the United States, by a financial sector that was overbloated... We had a distorted economy. So, today if we could only get our resources back to work in ways that enhance the well-being, to use the creativity of the citizens of Europe and America then we will have unprecedented prosperity.

Keikantskravið og principploysi

Keikantskravið var einaferð eitt principp. Tað kann man hava sína meining um, men er ikki spurningurin, sum skal viðgerast her, men tilvildarligi vinnupolitikkurin, sum serliga er galdandi fyri fiskivinnuna.

Uppisjóvarveiða tjenar nógvar pengar, so har skal keikantskravið standa, og stuðlast við einum avreiðingargjaldi fyri tey, ið ikki brúka føroyskan keikant.

Men botnfiskaveiða tjenar for litið av pengum, so landsstýrismaðurin vil sleppa teimum undan keikantskravinum, sum annars hevur verið galdandi. Hesum mótmælir Samtak nú, tí tað kann kosta arbeiðspláss á landi.

Miðflokkurin reypar av veljarakanning

Miðflokkurin sær positivt uppá veljarakanningina, sum annars er vánalig fyri samgonguna:

Sambært seinastu veljarakanning, ið kann lesast í Dimmu í dag, hevði Miðflokkurin fari fram við 0,6% um val var í dag. Miðflokkurin er einasti samgonguflokkur við framgongd og einasti av teimum trimum smærri flokkunum við framgongd.

Kelda: facebook-veggurin hjá Miðflokkinum.

Tjóðveldi vil jú ikki vera verri, so tey skriva skjótt á sínum facebook-veggi:

Sambært seinastu veljarakanning, ið kann lesast í Dimmu í dag, hevði Tjóðveldi fingið 22 prosent av atkvøðunum, um val var í dag. Hetta er ein framgongd í mun til síðsta val uppá heili 3.7 prosentstig. E er eisini einasta sjálvljóð, ið stendur til at fáa framgongd.

Nýggj veljarakanning - ógreitt úrslit

Í Dimmu í kvøld verður skrivað um nýggja veljarakanning, sum Gallup hevur gjørt fyri blaðið. Yvirskriftin á forsíðuni er, at samgongan missur meirilutan. Tí samgongan gongur aftur. Ella báði og:

Klipt úr Dimmalætting 25. februar 2013

Sveinur Tróndarson stendur aftanfyri hesa nýskapandi analysuna.

Kjak í Klaksvík: Toppfundur á Torradøgum

Norðlýsið hevur hitað upp gjøgnum dagin. Og Kringvarpið sendi í útvarpinum frá fundinum. Tað var toppfundur, skrivar Norðlýsið. Og lív var í. Og Heini O. Heinesen í øðini.

Jón Brian í Miðlahúsinum og Óluva í Kringvarpinum stýrdu kjakinum. Tey høvdu býtt kjakið upp í fýra høvuðsspurningar.

Her varð lurtað. Og viðmerkt á facebook so hvørt, tað kemur her fyrst:

Fyrsti spurningur er, um loyvini skulu hava tíðaravmarking.

Eg haldi nei. Óendalig loyvi er tað rætta.

Byrdestop, kovendinger og jobskabelse

Byrdestop? Mest tåbelige ord i den økonomiske debat i lang tid. Og skaber ingen jobs.

Det er ikke i det gamle erhvervsliv (som klager over byrder), at der skabes job. Det gamle erhvervsliv er i hård konkurrence, og derfor bliver der ikke skabt mange jobs her.

Det er i nye virksomheder i nye brancher, at der skabes jobs. Især indtil disse virksomhederne får konkurrence.

Um trý uppsløg á facebook

Fyrst í árinum slóg ein vinkona hesa myndina á veggin hjá mær á facebook

No Hope For Human Race

og spurdi:

Kennir tú teg aftur? >:)

(Eg skilji ikki hasi teknini aftaná spurnartekin, men tey vóru við uppslagnum.)

Stutt um timing av sparingum

Fíggjarmálaráðið fyrireikar fíggjarkarmar fyri 2014.

Jørgen Niclasen sigur við útvarpið:

málið hjá landsstýrinum er framvegis, at javnvág ella eitt lítið avlop skal vera í fíggjarlógini fyri 2016. Og tað er framvegis ein stór avbjóðing

(...) Lata vit bara standa til, verður hallið í fíggjarlógini okkurt um 200 milliónir krónur um árið øll árini, 

Føroyski búskapurin er 13 mia kr. Um búskapurin veksur bara 5 pct um árið nominelt, so veksur búskapurin meira enn 600 mió kr um árið, og harav vaksa almennu inntøkurnar (við verandi skattatrýsti) við meira enn 250 mió kr um árið. So lat hallið fáa frið.