Ein vinnupolitikkur, sum ikki fungerar!

Tá eingin samanhangur er millum framgongd hjá einstøkum fyritøkum, og livistøðið í samfelagnum sum heild, so er okkurt við vinnupolitikkinum, sum er skipað skeivt. Og hetta er ongantíð so rætt, sum tá talan er um vinnu, sum livir av fólksins ogn.

Rói Egholm talar til floksting Tjóðveldis 2014.

Rói Egholm helt eina sera áhugaverda og frálíka góða røðu á flokstingi Tjóðveldis, har hann vísti á, hvørjar avleiðingar hetta hevur fyri vinnuna og fyri fólkaræðið, at trý alifeløg og fýra reiðarí hava fingið forerandi (ella kraddað seg til) fólksins ogn. Her eru brot:

Kristina sigur, at tað er heilt fantastiskt at hava eina fyritøku sum hevur yvir 700 mió kr í yvirskoti. Men hvussu merkja vit tað? Hvussu merkir føroyingurin, at okkara høvuðsvinna hevur tað gott? Vit merkja tað slett ikki. Vit merkja tað slett yvirhøvur ikki! Og tá ið man hevur verið í hesi vinnuni síðani 1986 og kennir til, hví ið Regin situr á sínum loyvum -- hví situr Regin á sínum loyvum? Ella hví sita teir, sum hava hini loyvini, hví sita teir á teimum? Tað er ikki tí teir hava verið úti í eini fríari kapping og vunnið sær rættindi. Tað er ikki tí! Tað er tí, onkur er systkinabarn onkran og onkur kennir onkran, tað er tí teir sita á loyvunum.  Eg sigi tað, at teir sum arbeiða í hesi vinnuni, hesi sjey feløgini, tey gera alt púra rætt. Man kann ikki lasta hesi feløgini fyri at gera nakað skeivt, tey gera púra rætt. Øll sum høvdu sitið í teirra stóli høvdu gjørt tað soleiðis. Men skipanin er skeiv.

Um korruptión og nepotismu

Føroya Arbeiðsgevarafelag óttast avleiðingarnar fyri alivinnuna av at Føroyar ganga egnar leiðir viðvíkjandi uppisjóvarkvotum.

Kanska skal alivinnan bjóða onkrum í familjuni hjá Jacob Vestergaard eitt yvirbetalt jobb.

Annars er Fyrisitingarlógin áhugaverd (grein 3):

§ 3. Persónur, sum virkar innan almennu fyrisitingina, er ógegnigur um so er, at (...)

2) hjúnarfelagin hjá viðkomandi, skyld ella svágd í stígandi ella fallandi linju ella síðulinjuni so nær sum børn hjá systkjum, ella onnur nærskyld hava ein serstakan persónligan ella fíggjarligan áhuga í úrslitinum av málinum ella umboðar onkran, ið hevur ein slíkan áhuga

Kann ein landsstýrismaður í fiskimálum deila ókeypis kvotur út, um onkur í familjuni, t.d. ein sonur, hevur kjans við einum av størstu reiðaríunum í landinum? Nær hevur ein landsstýrismaður ov nógv privatøkonomisk áhugamál í fiskivinnuni og verður ógegnigur?

Eru føroyingar nakrir toskar? Ella er tað fiskurin?

Eftir hvørja PISA-kanning (tær hava verið í 2000, 03, 06, 09 og 2012) gevur OECD á frammanundan ásettum degi í december árið eftir út tey fyrstu úrslitini í frágreiðing. Seinni koma serligar frágreiðingar, sum grava niður í serstøk áhugaverd evni, sum ikki koma við í fyrstu frágreiðingina.

Seinasta umfar sum úrslit eru frá er sostatt 2009, tá heili seks bøkur (ella ein frágreiðing í seks pørtum) kom burtur úr við bara fyrstu úrslitunum. Í fjórða partinum/bókini av 2009-frágreiðingini, ið hevur forsíðuheitið "What Makes a School Successful?", byrjar samanfatingin við:

in some of the high-performing countries that have very few natural resources, such as Finland, Singapore and Japan, education appears to have a high status at least in part because the general public understands that the country must live by its human resources, which depend on the quality of education. (s 103)

Also: í summum londum, sum hava góð úrslit í PISA, og hava lítið av náttúrutilfeingi, verður útbúgving høgt mett, m.a. tí fólk skilja, at landið má liva av menniskjaliga tilfeinginum, og at tað krevur dygdargóða útbúgving.

Vinnupolitikkur for dummies

Løgtingið viðger broytingar í treytunum fyri alivinnuna og hvør kann vera partur av alivinnuni.

Fá ár síðani man gjørdi broytingar seinast. Ad hoc broytingar so hvørt sum okkurt hendir, sum ikki er dámt. Oftast er tað tó forútsigiligar hendingar.

Útlendingar hava gjørt íløgur, tá tað var lagaligt fyri útlendingar. Nú strammar man treytirnar. Tvs. útlendingar keypa undir einum liberalum regime, har prísurin harvið er relativt hægri, men tvingast at selja, meðan prísurin er relativt lægri.

Av røttum skuldi landið givið hesum útlendsku íleggjarum endurgjald. (Ikki tí eg haldi tað er rætt, men fyri at undirstrika, hvussu ófantaligt, politiska skipanin arbeiðir.)

Nú fer eisini fólkapensjónin í fisk

Sambært fíggjarlógaruppskotinum, skulu sparast 90 mió kr á fíggjarlógini við at hækka pensjónsaldurin. Samstundis ætlar samgongan at forera tíggju ferðir so nógv á hvørjum ári til ein politiskt útvaldan skara. (Tilfeingisgjald uppá 120 mió kr drigið frá tí 1-1.5 mia kr, sum tað átti at verið.)

Av hesi milliard krónum árliga, fara sum frálíðir kanska 10-20 persónar avstað við tí mesta, tá tað verður savnað á færri hondum. Við politiskum vælsignilsi, sum alipolitikkurin vísir. Summi billa sær inn, at kvotabarónarnir fara at brúka pengarnir at gera íløgur í Føroyum, men pengarnir verða givnir burtur uttan treytir, so alt fer ikki til samkomuhús, nógvar milliónir krónur fara eisini til íløgur ella luxuslív uttanlands, sum eingin annar føroyingur fær ágóða av, casino-spæl, strippklubbar, v.m. Tað verður ein spurningur, hvar hesir persónar fáa mest burtur úr.

Føroyska alivinnan ávegis at blíva monopol

Ragnar Joensen, MD Marine Harvest Norway, kom við einum sera áhugaverdum úttalilsi í útvarpinum í dag:

Teir persónarnir, sum vóru við til at leggja alingina um í Føroyum, teir eru líkasum ein og ein blivnir uppkeyptir av Bakkafrost, og tað er so fáir eftir nú. Tær kreftirnar, sum stóðu saman um at broyta ta føroysku alivinnina, tað eru færri og færri av teimum sum eru eftir nú, við at hetta er gongdin og alt verður savnað í einum felag, og tað vil jú vera stórt spell.