Eru føroyingar nakrir toskar? Ella er tað fiskurin?

Eftir hvørja PISA-kanning (tær hava verið í 2000, 03, 06, 09 og 2012) gevur OECD á frammanundan ásettum degi í december árið eftir út tey fyrstu úrslitini í frágreiðing. Seinni koma serligar frágreiðingar, sum grava niður í serstøk áhugaverd evni, sum ikki koma við í fyrstu frágreiðingina.

Seinasta umfar sum úrslit eru frá er sostatt 2009, tá heili seks bøkur (ella ein frágreiðing í seks pørtum) kom burtur úr við bara fyrstu úrslitunum. Í fjórða partinum/bókini av 2009-frágreiðingini, ið hevur forsíðuheitið "What Makes a School Successful?", byrjar samanfatingin við:

in some of the high-performing countries that have very few natural resources, such as Finland, Singapore and Japan, education appears to have a high status at least in part because the general public understands that the country must live by its human resources, which depend on the quality of education. (s 103)

Also: í summum londum, sum hava góð úrslit í PISA, og hava lítið av náttúrutilfeingi, verður útbúgving høgt mett, m.a. tí fólk skilja, at landið má liva av menniskjaliga tilfeinginum, og at tað krevur dygdargóða útbúgving.

Hægri læraralønir geva betri úrslit fyri næmingar

Greiður samanhangur er millum hvussu væl lærarar eru løntir í mun til onnur í einum landi, og hvussu góð úrslit næmingar í landinum fáa til altjóða royndir.

Peter Dolton og Oscar Marcenaro-Gutierrez hava granskað í tølum frá árligu Education at a Glance, sum OECD gevur út.

Henda mynd sum vísir ein samanhang, sum nevndu høvundar hava granskað nærri.

Teir taka soleiðis saman um:

Improving teachers’ pay improves their standing in a country’s income distribution and hence the national status of teaching as a profession. As a result of this higher status, more young people will want to become teachers. This in turn makes teaching a more selective profession and hence facilitates the recruitment of more able individuals. Higher status and higher pay are invariably linked but the two can provide separate driving forces to engineer better recruits to the profession. The key hypothesis is that better pay for teachers will attract higher quality graduates into the profession and that this will improve pupil performance.

Hvat eyðkennir tann góða skúlan?

Skúlaverk sum eydnast væl eru tey, sum hava úrslit omanfyri miðal og har ávirkanin frá sosio-økonomiskari bakgrund á úrslitið er minni enn miðal. (úr PISA-frágreiðingini hjá OECD.)

PISA staðfestir m.a. hesar samanhangir:

• Skúlaverk sum eydnast væl, geva øllum næmingum, óanæð sosio-økonomiska bakgrund, javngóðar møguleikar at læra.
• Í londum, har næmingar kunnu dumpa og skula taka ein flokk umaftur, eru úrslitini sum heild verri. Sama galdar, um man samanber skúlar innanfyri lond.
• Í londum har næmingar kunnu dumpa og skula taka ein flokk umaftur, hevur familjubakgrund størri ávirkan á førleikan máldur í PISA.
• Í londum har næmingar verða býttir upp eftir førleika, fer samlaða úrslitið ikki upp, og yngri næmingarnir eru, tá uppbýtið fer fram, størri týdning fær familjubakgrund uppá PISA-úrslitið.
• Í skúlaverkum har tað er vanligt at flyta veikar ella órógvandi næmingar úr skúlanum, er samlaða úrslitið verri, og javnstøða minkar. Sama galdar, um man samanber skúlar innanfyri lond.
• Flestu vælvirkandi skúlaverk loyva skúlum sjálvar at avgera pensum og at velja um og hvussu royndir skulu brúkast.
• Flestu vælvirkandi skúlaverk loyva ikki kapping millum skúlarnar um næmingar, tvs. einki frítt skúlaval.
• Tá hædd er tikin fyri sosio-økonomiskari bakgrund og demografiskari næmingasamanseting á skúlum, standa næmingar á privatskúlum og í almennum skúlum (fólkaskúlanum) seg eins væl.
• Skúlaverk sum eru dømd vælvirkandi brúka nógvar pengar uppá útbúgving, og raðfesta læraraløn hægri enn at hava smáar skúlaflokkar.

Kelda: PISA 2009 Results: What Makes a School Successful (Volume IV)

Eg haldi punktini siga, at eingin einfald uppskrift er. Men strukturelt er eindarskúlin opinbart tað besta, og tí skal man ikki broyta tað, um man er ónøgdur við PISA-úrslitið.